Litti Çoka
Litti Çoka, ev tipi bir ana yemek, zorluk 5/5 (Uzman). Litti çoka, Hindistan'ın Bihar eyaletine özgü geleneksel bir ana yemeğidir. Malzemeler ve adım adım tarif aşağıda; evde pişirmek için notlar da var.
5 / 5
★★★★★
Malzemeler
- Tam buğday unu (Atta)
- Kavrulmuş nohut unu (Sattu) — kavrulmuş nohutların öğütülmesiyle elde edilen unla değiştirilebilir
- Patlıcan
- Domates
- Patates
- Soğan
- Sarımsak
- Zencefil
- Yeşil biber
- Limon
- Kişniş
- Hardal yağı (Mustard Oil) — başka bir yemeklik yağla değiştirilebilir
- Kimyon tohumu
- Hint siyah tuzu (Kala Namak) — normal tuzla değiştirilebilir
- Kırmızı pul biber
- Susam
- Sade yağ (Ghee)
- Tuz
- Fırın veya açık ateş
Adımlar
- ### Litti iç harcının hazırlanması
- Bir kapta 120 g kavrulmuş nohut unu, ince doğranmış soğanı, yeşil biberi ve zencefili karıştırın
- 3 g kimyon tohumu, 5 g susam, 3 g kırmızı pul biber, 3 g Hint siyah tuzu ve 3 g tuz ekleyin
- 15 ml hardal yağı, 10 ml limon suyu ve doğranmış kişniş yapraklarını ekleyin
- İyice ve homojen biçimde karıştırın. İç harç gevşek ancak elle sıkıldığında şekil alabilecek kıvamda olmalıdır. Kenara ayırın
- ### Litti hamurunun hazırlanması
- 200 g tam buğday ununu geniş bir kaba alın
- Ilık suyu azar azar ekleyip yoğurarak *pürüzsüz ve yumuşak* bir hamur elde edin
- Hamuru **15 dakika** dinlendirin
- Hamuru eşit büyüklükte 8 parçaya ayırın
- Her parçayı elinizle yaklaşık 8 cm çapında, ortası biraz daha kalın yuvarlak bir hamur parçası hâline getirin
- Hamurun ortasına yaklaşık 15 g iç harç koyun
- Hamurun kenarlarını iç harcın üzerine kapatın, birleşim yerini sıkıca bastırın ve yuvarlayarak top şekli verin
- ### Littilerin pişirilmesi
- Fırını 200°C'ye ısıtın
- Littileri fırın tepsisine yerleştirip **25-30 dakika** pişirin. Pişirme sırasında bir kez çevirin; yüzeyleri *altın-kahverengi ve çatlak* bir görünüm almalıdır
- Açık ateş kullanıyorsanız littileri doğrudan közün veya ocağın kısık ateşinin üzerine koyun. *Eşit şekilde kızarana* kadar sürekli çevirerek pişirin
- Pişen littilerin her birinin yüzeyine sıcakken sade yağ sürün; sade yağın *içine çekilip iyice emilmesini* sağlayın
- ### Çoka hazırlanması
- Patlıcanı, domatesleri ve patatesleri doğrudan açık ateşte közleyin veya 200°C fırında **20-25 dakika** pişirin; *kabukları tamamen kararmalı, içleri ise iyice yumuşamalıdır*
- Pişen sebzelerin kabuklarını soyun. Patlıcanı, domatesleri ve patatesleri ayrı ayrı çatalla veya elinizle ezin
- Ezilmiş sebzeleri bir araya getirip karıştırın
- Doğranmış sarımsağı, yeşil biberi, 4 g tuzu ve 15 ml hardal yağını ekleyin
- İyice karıştırarak malzemeleri homojen hâle getirin
- Üzerini kişniş yapraklarıyla süsleyin
- ### Servis
- Littileri servis tabağına alın ve yanına çoka sebze ezmesini koyun
- Sıcakken servis edin; littileri elinizle bölüp çokaya batırarak yiyin
Notlar
Litti çoka, Hindistan'ın Bihar eyaletine özgü geleneksel bir ana yemeğidir. Altın renginde pişirilmiş buğday topları ile tütsülenmiş aromalı sebze ezmesinden oluşur. Dışı çıtır, içi yumuşaktır ve yoğun bir aromaya sahiptir. Kavrulmuş nohut unlu iç harç bitkisel protein ve diyet lifi bakımından zengindir; patlıcan, domates ve patates gibi sebzelerle birlikte besleyici bir öğün oluşturur. Hamur yoğurma, iç harçla doldurma, pişirme ve sebzeleri hazırlama aşamaları nedeniyle yapımı biraz zahmetlidir ve yeni başlayanlar için belirli bir zorluk taşıyabilir. Baştan sona yaklaşık 60 dakikada hazırlanır.
Tahmini pişirme zorluğu: ★★★★★
Tahmini kalori: 1019 kcal
Hesaplama:
Her hazırlık öncesinde kaç porsiyon yapılacağı belirlenmelidir. Bir porsiyon tam olarak 2 kişiliktir.
Her porsiyon için:
**Litti (hamur topları) bölümü:**
- 200 g tam buğday unu
- 120 g kavrulmuş nohut unu
- 1 soğan (yaklaşık 80 g), çok ince doğranmış
- 2 yeşil biber, çok ince doğranmış
- 5 g zencefil, rendelenmiş
- 15 ml hardal yağı
- 10 ml limon suyu
- 10 g kişniş yaprağı, doğranmış
- 3 g kimyon tohumu
- 5 g susam
- 3 g kırmızı pul biber
- 3 g Hint siyah tuzu
- 3 g tuz
- Hamur için yaklaşık 100 ml ılık su
- Piştikten sonra sürmek için 30 g sade yağ
**Çoka (sebze ezmesi) bölümü:**
- 1 patlıcan (yaklaşık 250 g)
- 2 domates (yaklaşık 180 g)
- 2 patates (yaklaşık 240 g)
- 4 diş sarımsak (yaklaşık 12 g)
- 1 yeşil biber
- 15 ml hardal yağı
- 4 g tuz
- 10 g kişniş yaprağı
- Kavrulmuş nohut unu (Sattu), Bihar eyaletine özgü bir malzemedir; besin değeri çok yüksektir ve protein ile lif bakımından zengindir. Çin'de bulmak zor olabilir. Evde hazırlamak için nohutları (Chana) kuru tavada koyu kahverengi olana kadar kavurun ve ardından öğütüp un hâline getirin.
- Geleneksel litti, kendine özgü tütsülenmiş aromasını veren kurutulmuş sığır gübresi kalıplarından elde edilen ateşte pişirilir. Ev tipi fırın veya açık ateş bunun yerine kullanılabilir.
- Hardal yağı bu yemeğin temel aromasıdır ve değiştirilmesi önerilmez. Hardal yağı bulamazsanız ikinci seçenek olarak kanola yağı kullanabilirsiniz.
- Litti çoka, Hindistan'ın en eski yiyeceklerinden biridir. Rivayete göre binlerce yıllık bir geçmişe sahiptir ve eski çağlarda askerlerin sefer yiyeceği olarak kullanılmıştır.